Causal AI (Səbəb-Nəticə Süni İntellekti)
Yalnız verilənlər arasındakı korrelyasiyaları (əlaqələri) deyil, hadisələrin baş vermə səbəblərini və nəticələrini anlayan və modelləşdirən süni intellekt növüdür.
Ətraflı İzah
Ənənəvi maşın öyrənməsi 'X baş verəndə Y də baş verir' qanunauyğunluğunu tapır, lakin 'X, Y-ə səbəb olurmu?' sualına cavab verə bilmir. Causal AI isə 'Əgər biz X-i dəyişdirsək, Y necə dəyişəcək?' (counterfactuals) sualını simulyasiya edə bilir.
Bu texnologiya qərar qəbul etmə proseslərində riskləri minimuma endirir. Xüsusilə tibb, maliyye və marketinq sahələrində strateji qərarların nəticələrini əvvəlcədən görmək üçün istifadə olunur.
Causal AI, süni intellektin daha şəffaf, izah edilə bilən (Explainable AI) və etibarlı olmasına kömək edir. O, qərəzli məlumatlardan qaynaqlanan yanlış nəticələrin qarşısını alır.
Bir e-ticarət şirkəti qiymət endirimi etmək istəyir. Ənənəvi AI keçmiş məlumatlara baxıb 'endirim olanda satışlar artır' deyə bilər. Causal AI isə inflyasiya, rəqiblərin addımları və mövsümlülük kimi amilləri təhlil edərək, satış artımının sırf endirimdən, yoxsa digər kənar səbəblərdən qaynaqlandığını müəyyən edir və optimal qiymət strategiyasını təklif edir.