Google Tag Manager (GTM) Bələdçisi: Saytda Hadisələrin və Dönüşümlərin İzlənməsi (Addım-addım)
Rəqəmsal marketinq dünyasında verilənlərin (data) düzgün toplanması və analiz edilməsi uğurun ən mühüm şərtidir. Saytınıza gələn istifadəçilərin hansı düymələrə kliklədiyini, hansı formları doldurduğunu və ya alış-veriş prosesini harada yarımçıq qoyduğunu bilmədən effektiv marketinq kampaniyası qurmaq qeyri-mümkündür. Keçmişdə bu növ izləmə kodlarını (teqləri) sayta yerləşdirmək üçün hər dəfə proqramçılara müraciət etmək, kod strukturunu dəyişmək və günlərlə gözləmək lazım gəlirdi. Lakin Google Tag Manager (GTM) bu prosesi tamamilə dəyişdi.
Bu bələdçidə Google Tag Manager-in nə olduğunu, necə işlədiyini və saytınızda dönüşümləri (conversions) addım-addım necə izləyə biləcəyinizi ən xırda detallarına qədər öyrənəcəksiniz.
Google Consent Mode V2 Bələdçisi: Saytda Data İtkisini Necə Həll Etməli?
Google Consent Mode V2 nədir? Saytınızda ölçümləmə və reklam performansını qorumaq üçün addım-addım quraşdırılma və data bərpa bələdçisi.
Oxumağa davam et→Google Tag Manager Nədir və Niyə İstifadə Edilməlidir?
Google Tag Manager (GTM), veb-saytınızda və ya mobil tətbiqinizdə olan müxtəlif izləmə kodlarını (məsələn, Google Analytics, Meta Pixel, Google Ads Conversion Tracking və s.) tək bir mərkəzdən, heç bir kod yazmadan idarə etməyə imkan verən pulsuz bir sistemdir.
GTM-in iş prinsipi olduqca sadədir: Saytınızın koduna yalnız bir dəfə GTM-in ana kodu yerləşdirilir. Bundan sonra bütün digər izləmə kodları və skriptləri birbaşa Google Tag Manager-in paneli vasitəsilə sayta əlavə edilir.
Mühüm Qeyd: "Məlumatı ölçə bilmirsinizsə, onu idarə edə bilməzsiniz. Google Tag Manager sizə proqramlaşdırma bilikləri olmadan saytınızdakı hər bir istifadəçi hərəkətini mikroskop altında izləmək imkanı verir."
Google Tag Manager-in Əsas Üstünlükləri:
- Proqramçı Asılılığına Son: Yeni bir izləmə kodu əlavə etmək və ya mövcud kodu dəyişmək üçün proqramçının boş vaxtını gözləməyə ehtiyac qalmır.
- Sayt Sürətinin Artması: Çox sayda fərqli skriptin sayta birbaşa yazılması yüklənmə sürətini azaldır. GTM bu kodları asinxron (eyni vaxtda deyil, sırayla və arxa fonda) yükləyərək saytın sürətini qoruyur.
- Versiya Nəzarəti (Version Control): GTM-də etdiyiniz hər bir dəyişiklik arxivlənir. Səhv bir addım atdıqda, asanlıqla əvvəlki versiyaya geri qayıda bilərsiniz.
- Təhlükəsizlik və Sınaq Rejimi: Canlı yayımlamadan əvvəl "Preview" (Önizləmə) rejimi ilə qurduğunuz teqlərin düzgün işlədiyini yalnız öz brauzerinizdə test edə bilərsiniz.
GTM vs. Google Analytics 4 (GA4): Fərqlər və Sinergiya
Yeni başlayanların ən çox qarışdırdığı məqamlardan biri GTM ilə Google Analytics-in eyni şey olduğunu düşünməkdir. Lakin bu iki alət tamamilə fərqli funksiyaları yerinə yetirir və bir-birini tamamlayır.
- Google Tag Manager (Poçtalyon): Saytınızdakı məlumatları toplayır və hara göndəriləcəyini müəyyən edir. GTM öz daxilində heç bir hesabat və ya qrafik saxlamır.
- Google Analytics 4 (Anbar/Analitik): GTM tərəfindən göndərilən məlumatları qəbul edir, onları qruplaşdırır, analiz edir və sizə vizual hesabatlar şəklində təqdim edir.
Müqayisə Cədvəli: GTM, GA4 və Birbaşa Kodlaşdırma
| Xüsusiyyət | Google Tag Manager (GTM) | Google Analytics 4 (GA4) | Birbaşa Kodlaşdırma (Hardcoded) |
|---|---|---|---|
| Əsas Məqsəd | Teqlərin idarə edilməsi və ötürülməsi | Verilənlərin toplanması və hesabatlıq | Sayt koduna birbaşa izləmə kodlarının yazılması |
| Proqramçı Asılılığı | Çox aşağı (ilkin quraşdırmadan sonra) | Yoxdur (GTM vasitəsilə idarə olunur) | Çox yüksək (hər dəyişiklikdə kod redaktəsi lazımdır) |
| Sürət və Performans | Yüksək (Asinxron yüklənmə) | Orta-Yüksək | Aşağı (Çox sayda skript saytı ləngidir) |
| Versiya Nəzarəti | Var (Geri qaytarmaq və arxivləşdirmek olur) | Yoxdur | Yoxdur (Git istifadə edilmirsə çətindir) |
| Test Rejimi | Var (Preview Mode ilə canlıya getmədən test) | Var (DebugView vasitəsilə) | Yoxdur (Canlı saytda test edilməlidir) |
Google Tag Manager-in Quraşdırılması (Addım-addım)
GTM-dən istifadə etmək üçün ilk növbədə onu saytınıza inteqrasiya etməlisiniz. Bu proses cəmi bir neçə dəqiqə çəkir.
Addım 1: GTM Hesabının Yaradılması
- tagmanager.google.com ünvanına daxil olun və Google hesabınızla giriş edin.
- "Create Account" düyməsini klikləyin.
- Hesab adı (məsələn, Şirkətinizin Adı) və ölkəni seçin.
- Container (Konteyner) adını daxil edin (adətən saytınızın domeni yazılır:
mysite.com). - Platforma olaraq "Web" seçin və "Create" düyməsinə basın.
Addım 2: Kodların Sayta Əlavə Edilməsi
Hesabı yaratdıqdan sonra qarşınıza iki hissədən ibarət kod bloku çıxacaq. Bu kodları saytınızın strukturuna yerləşdirməlisiniz:
- Birinci Kod Bloku: Saytınızın bütün səhifələrində, mümkün qədər yuxarıda,
<head>teqinin daxilinə yerləşdirilməlidir. - İkinci Kod Bloku: Səhifənin
<body>açılış teqindən dərhal sonra yerləşdirilməlidir.
<!-- Google Tag Manager (head hissəsi üçün nümunə) -->
<script>(function(w,d,s,l,i){w[l]=w[l]||[];w[l].push({'gtm.start':
new Date().getTime(),event:'gtm.js'});var f=d.getElementsByTagName(s)[0],
j=d.createElement(s),dl=l!='dataLayer'?'&l='+l:'';j.async=true;j.src=
'https://www.googletagmanager.com/gtm.js?id='+i+dl;f.parentNode.insertBefore(j,f);
})(window,document,'script','dataLayer','GTM-XXXXXX');</script>
<!-- End Google Tag Manager -->
Qeyd: Əgər WordPress istifadə edirsinizsə, "GTM4WP" və ya "Header and Footer Post Templates" kimi plaginlərlə bu kodları asanlıqla sayta əlavə edə bilərsiniz.
GTM-in Üç Qızıl Sütunu: Tags, Triggers və Variables
GTM-də hər hansı bir izləmə qurmaq üçün bu üç anlayışı mükəmməl başa düşməlisiniz:
- Tags (Teqlər): "Nə göndəriləcək?" sualına cavab verir. Məsələn, "Google Analytics-ə bir hadisə (event) göndər" və ya "Meta Pixel-ə alış-veriş məlumatını ötür".
- Triggers (Tətikləyicilər): "Nə vaxt göndəriləcək?" sualına cavab verir. Teqin nə zaman işə düşəcəyini təyin edir. Məsələn, "İstifadəçi 'Sifarişi Tamamla' düyməsinə kliklədikdə".
- Variables (Dəyişənlər): "Hansı məlumat göndəriləcək?" sualına cavab verir. Dinamik məlumatları özündə saxlayır. Məsələn, səhifənin URL-i, kliklənən düymənin mətni və ya məhsulun qiyməti.
Data Layer (Verilənlər Təbəqəsi) Nədir?
Data Layer, GTM-in ən güclü və texniki hissəsidir. O, veb-saytınızın arxa fonunda işləyən və GTM-in asanlıqla oxuya biləcəyi məlumatları saxlayan müvəqqəti bir virtual verilənlər bazasıdır.
Məsələn, bir istifadəçi saytınızda qeydiyyatdan keçdikdə və ya məhsul aldıqda, saytınızın proqram təminatı bu məlumatı Data Layer-ə ötürür. GTM isə bu məlumatı oradan götürüb Google Ads və ya GA4-ə göndərir.
Nümunə: Data Layer Push Skripti
İstifadəçi uğurla qeydiyyatdan keçdikdə saytın proqramçısı tərəfindən işə salınmalı olan nümunəvi JavaScript kodu:
// İstifadəçi qeydiyyatdan keçdikdə işə düşən Data Layer skripti
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
window.dataLayer.push({
'event': 'user_registration_success',
'registration_method': 'Google',
'user_type': 'Premium',
'estimated_value': 10
});
Bu kod işə düşdükdə, GTM dərhal user_registration_success hadisəsini (event) qəbul edir və biz bu hadisəyə əsasən xüsusi tətikləyici (trigger) yarada bilirik.
Addım-addım Tətbiq Planı: Düymə Kliklərinin İzlənməsi
Gəlin praktiki bir nümunə üzərindən gedək. Tutaq ki, saytınızda "Zəng Et" (tel:+99450XXXXXXX) düyməsi var və siz bu düyməyə neçə nəfərin kliklədiyini ölçmək istəyirsiniz.
Addım 1: Daxili Dəyişənlərin (Built-in Variables) Aktivləşdirilməsi
- GTM panelində sol menyudan Variables bölməsinə daxil olun.
- Configure düyməsini klikləyin.
- Clicks başlığı altındakı bütün dəyişənləri (
Click Element,Click Classes,Click ID,Click Target,Click URL,Click Text) işarələyin.
Addım 2: Tətikləyicinin (Trigger) Yaradılması
- Sol menyudan Triggers bölməsinə keçin və New düyməsinə basın.
- Adını "Click - Call Button" qoyun.
- Trigger Configuration hissəsinə klikləyin və "Just Links" (Yalnız Linklər) seçin.
- Bu tətikləyicini "Some Link Clicks" olaraq təyin edin.
- Şərt hissəsində:
Click URL->starts with->tel:yazın. - Yadda saxlayın (Save).
Addım 3: Teqin (Tag) Yaradılması və GA4-ə Göndərilməsi
- Sol menyudan Tags bölməsinə keçin və New düyməsinə basın.
- Adını "GA4 Event - Call Click" qoyun.
- Tag Configuration hissəsindən Google Analytics -> Google Analytics: GA4 Event seçin.
- Measurement ID hissəsinə GA4 ID-nizi (G-XXXXXXXXXX) daxil edin.
- Event Name hissəsinə
phone_call_clickyazın. - Triggering hissəsinə klikləyin və az əvvəl yaratdığınız "Click - Call Button" tətikləyicisini seçin.
- Yadda saxlayın (Save).
GTM-də Sınaq (Preview) və Səhvlərin Düzəldilməsi (Debugging)
Yaratdığınız teqi canlı saytda yayımlamadan əvvəl onun düzgün işlədiyini yoxlamalısınız. Bunun üçün GTM-in Preview rejimindən istifadə edirik.
- GTM panelinin sağ yuxarı küncündəki Preview düyməsini klikləyin.
- Açılan pəncərəyə saytınızın URL-ni yazın və Connect düyməsinə basın.
- Saytınız yeni pəncərədə açılacaq və sağ aşağı küncdə "Debugger Connected" yazısı görünəcək.
- Saytınızda yaratdığınız "Zəng Et" düyməsinə klikləyin.
- Tag Assistant pəncərəsinə geri qayıdın. Sol tərəfdəki hadisələr siyahısında klik hadisəsini tapın.
- Tags Fired bölməsində "GA4 Event - Call Click" teqinin uğurla işə düşdüyünü (fired) yoxlayın. Əgər teq Tags Not Fired bölməsindədirsə, tətikləyici şərtlərini yenidən nəzərdən keçirin.
Qızıl Qayda: Hər şeyin düzgün işlədiyindən əmin olduqdan sonra GTM panelində sağ yuxarıda yerləşən Submit və sonra Publish düymələrinə klikləməyi unutmayın. Əks halda, etdiyiniz dəyişikliklər canlı saytda aktiv olmayacaq.
Real İş Nümunəsi (Case Study): Dönüşüm Optimizasiyası
Şirkət: Yerli bir B2B logistika şirkəti. Problem: Saytda "Qiymət Təklifi Al" formu var idi, lakin form dolduranların sayı çox aşağı idi. Şirkət problemin harada olduğunu bilmirdi. Həll Yolu: GTM vasitəsilə formun hər bir sahəsinin (Ad, Telefon, Yükün növü, Çəki) doldurulma prosesi izlənildi. Müəyyən olundu ki, istifadəçilərin 72%-i "Yükün çəkisi və həcmi" bölməsinə çatdıqda formu tərk edir, çünki bu məlumatı dəqiq bilmirdilər. Nəticə: Form sadələşdirildi, çəki bölməsi məcburi olmaqdan çıxarıldı və növbəti mərhələyə keçirildi. Bu kiçik dəyişiklik sayəsində form doldurma nisbəti (conversion rate) 44% artdı.
Nəticə və Gələcək Tövsiyələr
Google Tag Manager, müasir rəqəmsal marketoloqun və startap qurucusunun ən yaxın dostudur. O, sizə vaxta qənaət etməyə, proqramçılardan asılılığı azaltmağa və ən əsası, qərarlarınızı fərziyyələrə deyil, real verilənlərə (data-driven) əsaslandırmağa imkan verir.
GTM dünyasına addım atarkən bu tövsiyələri yadda saxlayın:
- Həmişə teq və tətikləyici adlandırma standartlarına riayət edin (məsələn,
GA4 Event - [Hadisə Adı]). - Saytınızda eyni vaxtda həm GTM vasitəsilə, həm də birbaşa kodla eyni GA4 kodunu saxlamayın (bu, məlumatların dublikat olmasına səbəb olar).
- Böyük dəyişikliklər etdikdən sonra mütləq yeni bir versiya yaradın və ona aydın təsvir yazın.
Google Tag Manager-i mənimsəməklə siz rəqəmsal marketinq kampaniyalarınızın effektivliyini tamamilə yeni səviyyəyə qaldıra bilərsiniz.
Jamil Sultanli
Rəqəmsal marketinq, SEO və startuplar üzrə məsləhətçi. Datanın tətbiqi ilə işlərin miqyaslanması (Scaling) və inkişaf (Growth) strategiyalarının idarə olunması haqqında yazır.